Tariel PutkaradzeThis is a featured page

Tarielტარიელ ალექსანდრეს ძე
ფ უ ტ კ ა რ ა ძ ე

ჩემი მასალები იხ.: http://www.scribd.com/people/view/312450-tariel-putkaradze




Prof. Dr. Tariel Putkaradze

3. Education

Year Name of University Specialty Academic Degree
1 1978-1983 Tbilisi Iv. Javakhishvili State University Faculty of Philology
(Georgian Language and Literature)
philologer, teacher of Georgian Language and literature [Master's D. diploma # iv 256579]
2 1987 Arn. Chikobava Institute of Linguistics of the Academy of Sciences of Georgia Georgian Language Candidate of philology
[diploma #fl 010968]
3 1998 Arn. Chikobava Institute of Linguistics of the Academy of Sciences of Georgia Kartvelian linguistics doctor of philology
[diploma # 00788]

Work Experience

Years Position Department/
Division
Name of Organization
1 1987-1991 senior research-worker Department of Kartvelian languages Arn. Chikobava Institute of Linguistics of the Academy of Sciences of Georgia
2 1990 Manager Department of Georgian Language Akhaltsikhe Iv. Javakhishvili State University
3 1992 up to now Director Kartvelian dialectology Research Institute Kutaisi Akaki Tsereteli State University
4 2006 up to now Full Professor The Department of Georgian Language and General Linguistics Kutaisi Akaki Tsereteli State University

Number of publications: 170

List of Publications (2001-2006)

Year Name of Publication Publishing House Type of Publication
1 2005 The Georgians (Historical Home, Mother Tongue Dialects); "Akaki Tsereteli State University" Monograph
2 2006 History of Georgian language, co-authors: J. Peikrishvili, E.Dadiani... "Akaki Tsereteli State University" Textbook for bachelors of faculty of humanities
3 2002 Georgians (Kartvelians), Common Kartvelian Literary Language and Dialects of Georgians (Kartvelians) (Historical Aspects) Materials of International symposium, Soligamsk, [''SGPI'']
article
4 2006 The Origin of Georgian Literary Lenguage and its Prospects ”universali” Monograph
5 2005 the Identity of Repatriates from Meskheti "Artanuji";
Monograph
6 2004 Georgian written language (co-authors: M. katsarava, M. mikadze, I. Rusadze) Kutaisi Akaki Tsereteli State University" Textbook for students of the faculty of philology
7 2002 Georgians' dialects (historical aspects) "ethnogénes of Georgians" ["Mematiane"]
article
8 2005 Formation of the verb forms with na-/no- prefix in Kartvelian subsystems "Kartuli Ena" article
9 2005 Ethno-linguistic terms and European Charter for Regional or Minority Languages "Akaki Tsereteli State University" Monograph
10 2001 The Place of Meskhetian and Heretian Dialects in the Code System of the Kartvelian Speech "Metsniereba" article

Participation in Scientific Grant Projects

Years Role in the Project Name of the Project Donor Organization
1 1997-1998 member Project of Arn. Chikobava Institute of Linguistics: "Corpus of Georgian dialectological texts with dialectological phraseology" Academy of Sciences of Georgia
2 7.08.2000 31.08.2002 group supervisor "Armazi" (Svan and Megrelian published texts ¨ (electronic data base) Fund of Volkswagen-shifting
3 June - December, 2005 head "Making the electronic Bank of folklore and ethnography data (texts, dictionaries, results of problematic researches), creation of the bank of dialects existed in the West Georgia (Megrelian, Svan, Imeretian, Rachian, City) " Ministry of Education and Science of Georgia

Participation in international scientific forums

Year Name of the event Title of Presentation Place of Event
1 1996 Kutaisi Discussions -III Motivation as one of the aspects of language relationship Kutaisi
2 1997 Kutaisi Discussions -IV On the components of national sociolinguistic profile formula in Georgia Kutaisi
3 1998 Kutaisi Discussions -V On the reflection of sonants in capital letter (On the question of written and speech codes correspondence) Kutaisi
4 1999 Kutaisi Discussions -VI Towards the historical dynamics of linguo- ethnical situation in Georgia Kutaisi
5 2000 Kutaisi Discussions -VII the language of divine service as one of the main factors determining the unity of all Georgians ( On the correspondence of dialects and literary Language), Kutaisi
6 2001 Kutaisi Discussions -VIII Georgians, common Georgian literary language and dialects of Georgians (historical Aspects) Kutaisi
7 2002 Kutaisi Discussions -IX Dialects, unwritten language, common Kartvelian literary language. (on the qualification issues of relationship language units) Kutaisi
8 2003 Kutaisi Discussions -X The conceptual link of Georgians history and the question of Kartvelian speech units number Kutaisi
9 2005 Georgian Muhajirs International symposium on the theme: language, history and cultural identities in the Caucasus Some Aspects of National and Linguistic Identity of Descendants Malmö
10 20005 scientific symposium on the theme "Christianity in our life": past, present and future Towards the Georgian Christian Terminology (Kurtkheva, Kuertkhi) II Tbilisi






პროფ. ტარიელ ფუტკარაძე

რატომ დაერქვა აჭარის ერთ-ერთ სოფელს დიდაჭარა?

საქართველოში რამდენიმე აჭარა გვაქვს:
აჭარა - საქართველოს ერთ-ერთი მხარე: ქობულეთის, ხელვაჩაურის, ქედის, შუახევისა და ხულოს რაიონები;
აჭარა - სოფელი ცაგერის რაიონში, ალპანასთან ახლოს (ლეჩხუმში), რიონისა და ლაჯანურის შესართავში;
აჭარა - სოფელ ზესტაფონის რაიონში (იმერეთში), მდინარე ძირულას მარჯვენა ნაპირზე;
აჭარისაღმართი - სოფელი ხელვაჩაურის რაიონში;
დიდაჭარა - სოფელი ხულოს რაიონში...
ფორმობრივ-სემანტიკურად აჭარ- ფუძესთან უნდა იყოს კავშირში ქობულეთისა და ოზურგეთის მეზობელი სოფლების: აჭისა და აჭისთავის სახელებიც; კერძოდ, შდრ., ს.ჯანაშიას აზრით, აჭ- არის ამოსავალი აჭარ- ფუძისთვის; ს. ჯანაშიასვე აზრით, აჭის სახელი განზოგადდა მთათა სისტემისა და მთელი მხარისთვის.
აჭარ- ფუძის ეტიმოლოგიის შესახებ ორი საყურადღებო მოსაზრება არსებობს; ერთის მიხედვით, აჭარ- უკავშირდება "წყალს", "სისველეს" (მ.ჯანაშვილი, გ.ბედოშვილი...), მეორის მიხედვით კი - ერთ-ერთი ქართველური თემის სახელს - ჭანს (პ.ინგოროყვა); შდრ., ი.სიხარულიძე: ტოპონიმი აჭარაც და თემონიმი ჭანიც წყალს უკავშირდება.
დამაჯერებელი ეტიმოლოგია გულისხმობს როგორც ფორმობრივი, ასევე სემანტიკური ცვლილების ლოგიკურ დასაბუთებას; ვფიქრობთ, პირველი მოსაზრების ავტორები მართებულ სემანტიკურ კავშირს ვარაუდობენ, მაგრამ პრობლემურია მათი ფორმობრივი ანალიზი (პრეფიქსი, სუფიქსი თუ ძირი); პ.ინგოროყვას მსჯელობაში დამაჯერებელია პრეფიქსისა და ფუძის მიმართება, ხოლო ი.სიხარულიძე, ვფიქრობთ, სწორად გამოყოფს კონფიქსს, მაგრამ, ბუნდოვანია -არ- სეგმენტის კვალიფიკაცია.
ჩვენი აზრით, აჭარა სიტყვის სეგმენტაცია შემდეგნაირად უნდა მოხდეს:
ა-ჭარ-ა:
ა- _ -ა: დანიშნულების მაწარმოებელი მაწარმოებელი კონფიქსი; სავარაუდოა, პრეფიქსს საერთოქართველურში პარალელური ვარიანტები ჰქონდა: ა-, სა-/ჰა- შდრ.: ზან. ო-; სვან. ჰა- (ჰა-ყბა "ლოყა"; შდრ.: ყაბ "წვერი": ჰაყბა, სიტყვასიტყვით: "საწვერე"?); შდრ., დგას და ა-დგ-ილ-ი, ჩრდილი და ა-ჩრდ-ილ-ი, ბანს და ა-ბან-ო... (შდრ., ბ.ჯორბენაძე, მ.კობაიძე, მ.ბერიძე: ა- პრეფიქსი შეიძლება წარმოდგენილი იყოს -ო სუფიქსთან ერთად).
ჭარ-: წყლის, სითხის აღმნიშვნელი ფუძე, რომლის საერთოქართველური ფონეტიკური ვარიანტები ჩანს: *ჭა, *ჭარი/*ჭალი, *წყარი/*წყალი, *წალი, *ზალი, *წური... კერძოდ, შდრ., რეალიზებული ქართველური ვარიანტები:
*ჭა: სამწიგნობრო ქართ. ჭა, ზან, ინჭა...
*წალი/*წარი: სალიტ. ქართვ. წალა "წყლულთაგან ნადინები, ვითარცა წყალი" (საბა); ზან. ჭოლ-/ჭორ-?
*ჭარი/ჭალი: სალიტ. ქართვ.: ჭარო "ჭაობი", ჭარო/ჭარი (ფრინველი: "ქორსა ჰგავს, ხეზე ჯდების, თევზს ამოიტაცებს წყლით და სჭამს"; საბა); ვფიქრობთ, ჭარო-ს არც ფორმობრივი და არც სემანტიკური კავშირი არა აქვს წეროსთან (შდრ., მ.ჩუხუა); შდრ., რაჭული: ჭარი - "ნოტიო ადგილი", ლეჩხუმური: ჭარო "ჭყინტლი"... შდრ., ზან.: ჭორ-ოფ-ა "ავდრიანობა", ჭორ-ო-ხ-ი "წყალუხვი"... შდრ., აჭარ.: ჭოჟი [< ჭოჯი < ზან. ჭორი < ს.ქართვ. *ჭარი], თუმცა, არ გამოირიცხება ისიც, რომ *ჭორ- ფუძე აღდგეს საერთოქართველურშიც, ან, ზან. Qჭორ- ფუძისთვის ამოსავალი იყოს საერთოქართველური *წარ-/*წალ- (შდრ., ტ.ფუტკარაძე, 1988)... შდრ., აგრეთვე, ზანური: ჭოლო "ჭყინტლი", ჭაობიანი ადგილების აღმნიშვნელი ტოპონიმები: ჭოლო, ჭოლნარი, ჭოლონი...
*წყარი: სალიტ. ქართვ.: წყარო... ზან.: წყარი "წყალი", წყარალა "წყალდიდობა", წყარამი "წყლიანი", წყარგელაფუ "ჩანჩქერი", წყარსინჯი/წყარსინდი "იხვი"... ზან.: წყორ-: წყორუა "წყლის შერევა"...
*წყალი: სალიტ. ქართვ.: წყალი "წყალი"; წყალწყალა (ფრინველი), საწყალი, წყალობა... ზან.: წყალება "წყალობა" (ვავწყალენც - არ მწყალობს); ჭყოლოფუა "წყალობა"; წყუ (<წყოლი) "წყარო", "ჭა"; წყურგილი (წყუ-გრილი) "წყარო"...
*ზალი: სალიტ. ქართვ. ზალა (იგივეა რაც “წალა”) "წყლულთაგან ნადინები, ვითარცა წყალი" (საბა); მ. ჩუხუას აზრით, საერთოქართველური *ზალ- ფუძისგან უნდა მომდინარეობდეს სვან. ჟირ- < *ჟალ- [ხეჟრი (<ხ-ე-ჟირ-ი) "უსველდება", "წყალობს"] და ზან. ჟვერ- "წყლიანი, სველი" [< *ჟვარ-/*ჟორ-] ფორმები...
*წური: სალიტ. ქართვ.: წურავს; მეგრ.: წირუა "წურვა", ლაზ.: წორუმს "წურავს", სვან.: ხ-ო-წურ "სდის", ო-ხ-წურ-ე "გავწურავ"...
ფორმობლივ-სემანტიკუტრად ჭარ-/ჭალ-, წყალ- ფუძეებს ჰგავს როგორც საშუალო სპარსული ჭალა "ჭა" (შდრ., სვან. ჭალა - დიდი მდინარე" - მ.ანდრონიკაშვილი), ისე მთის კავკასიური ენების წყალ- "მოსქო სითხე", "წყალი" (მ.ჩუხუა), რაც გვავარაუდებინებს, რომ წყალ-/ჭარ- ფუძე უძველესი ფენის (ხურიტული-კავკასიური?) მონაცემია...
კვლევის ამ ეტაპზე ჩვენთვის არსებითია ერთი ფაქტი: ქართველურ ჭარ- ფუძეს "წყლის" სემანტიკა უკავშირდება...
ვფიქრობთ, ა-ჭარ-ა სიტყვაც ამ სემანტიკას შეიცავს: ა-ჭარ-ა წყალუხვი, წყლებით მდიდარი ადგილი და არა: სა-ჭან-ე.
ახლა მთავარი კითხვა:
რატომ დაერქვა აჭარის მხარის ერთ-ერთ სოფელს დიდი აჭარა (აქედანL- დიდაჭარა)?
სამგვარი ვარაუდი შეიძლება:
_ სახელმდებელთათვის (ხალხისთვის) ცნობილი იყო ერთ არეალში არსებული რამდენიმე წყლიანი ადგილი, რომელსაც აჭარა ერქვა; ამათგან, მათი თვალთახედვით, ყველაზე მეტად წყლებით მდიდარი იყო ამჟამინდელი ხულოს რაიონის ეს სოფელი; შესაბამისად, ამ წყალმდიდარ სოფელს დაარქვეს დიდი აჭარა: სიტყვასიტყვით - "დიდად წყალიანი"...
_ ადგილობრივ მკვიდრთათვის ცნობილი იყო რამდენიმე დასახლებული პუნქტი, სახელად - აჭარა; ამათგან ზემო აჭარის სოფელი აჭარა სხვებისგან გამორჩეული იყო სიდიდით - მოსახლეობის რაოდენობით; შესაბამისად, დაარქვეს: დიდი აჭარა...
_ … აჭარის სახელით საქართველოში ცნობილი იყო რამდენიმე დასახლებული პუნქტი; ამათგან ჟამთააღმწერელისთვის ზემო აჭარის სოფელი აჭარა სხვებისგან გამორჩეული იყო სულიერი სიდიდით: აქ ხომ მსოფლიოში პირველი ქრისტიანული ტაძარი აშენდა... შესაბამისად, მემატიანემ ამ სოფელს დაარქვა დიდი აჭარა; შემდგომში ეს სახელწოდება ხალხშიც გადავიდა...
როგორც წესი, სოფლის სახელწოდებად ზოგადდება მიკროტოპონიმი ან გვარი. იმ შემთხვევაში, როცა ტოპონიმებს მხოლოდ ზედსართავი სახელი ასხვავებს, ასეთი დასახლებული პუნქტები გვერდიგვერდ მდებარეობენ (სახელმდებელია ადგილობრივი მოსახლეობა!); შდრ., მაგ.; ზედა ტომაშეთი, ქვედა ტომაშეთი; დიდი ჯიხაიში, პატარა ჯიხაიში... გვერდიგვერდ კი არა, გურია-აჭარის მთელ რეგიონში არ გვიდასტურდება მეორე სოფელი აჭარის სახელით... შესაბამისად, ნაკლებლოგიკურია, რომ ადგილობრივ მოსახლეობას "დიდი" სიტყვით განესაზღვრათ მისი ხედვის ველში არსებული ერთადერთი აჭარა (თუმცა, არ გამოირიცხება, რომ იქვე არსებობდა "პატარა აჭარაც", რომელიც დროთა განმავლობაში დიდს შეუერთდა, ან დაიკარგა...).
ვფიქრობთ, უფრო ლოგიკურია, დავუშვათ: ცნობილი ტოპონიმის - დიდაჭარის - მსაზღვრელი დიდმა ქრისტიანულმა წარსულმა განსაზღვრა; სოფლის ამგვარი სახელდება მემატიანის შემოქმედებაა...



putkaradze
putkaradze
Latest page update: made by putkaradze , May 25 2008, 9:51 AM EDT (about this update About This Update putkaradze Edited by putkaradze

9 words added
1 word deleted
1 image added
1 image deleted

view changes

- complete history)
Keyword tags: None
More Info: links to this page
There are no threads for this page.  Be the first to start a new thread.